Vragen en antwoorden bij de abortuspil

Hieronder vind je antwoorden op de meest gestelde vragen over de abortuspil. Voor medische vragen over de (bij)werkingen van de abortuspil verwijzen wij je graag hierheen.

De vragen hieronder gaan vooral in op het wetsvoorstel van GroenLinks & PvdA, waar wij een petitie tegen begonnen zijn. In onze antwoorden vind je ook onze mening en waarom wij het geen goed idee vinden om de abortuspil via de huisarts te laten verstrekken.

 

  1. Wat is de abortuspil?
  2. Wat staat er in het wetsvoorstel?
  3. Wat willen GroenLinks & PvdA bereiken met het wetsvoorstel?
  4. Wat zijn argumenten om de abortuspil bij de huisarts te krijgen?
  5. Wat zijn argumenten om de abortuspil NIET bij de huisarts te krijgen?
  6. Wat wil de VBOK bereiken met deze petitie?
  7. Wat doet een huisarts nu voor onbedoeld zwangere vrouwen?
  8. Tot wanneer mag de abortuspil?
  9. Is de abortuspil iets anders dan anticonceptie?
  10. Wat zijn mogelijke bijwerkingen van de abortuspil?
  11. Is een overtijdbehandeling hetzelfde als een abortus?

 

  1. Wat is de abortuspil?

Met de abortuspil wordt een zwangerschap en beginnend menselijk leven afgebroken met behulp van vijf tabletten.

De abortuspil bestaat uit meerdere pillen die op verschillende momenten ingenomen worden. De zwangere vrouw slikt de eerste pil (mifepriston) die ervoor zorgt dat de aanmaak van zwangerschapshormoon progesteron stopt. Na 36 tot 48 uur (in deze periode sterft het embryo) moet ze terugkomen bij de begeleidend arts. Vervolgens moeten er – onder begeleiding van een professional – vier pillen vaginaal (misoprostol) worden ingebracht. Kort daarop krijgt de vrouw buikkrampen en bloedverlies. Binnen vier uur wordt het embryo afgestoten. Het bloedverlies houdt ongeveer een week aan. Dit bloedverlies is in sommige gevallen geen garantie dat de zwangerschap voorbij is.

  1. Wat staat er in het wetsvoorstel?

Het initiatiefwetsvoorstel maakt het voor huisartsen onder voorwaarden mogelijk zwangerschappen af te breken d.m.v. de abortuspil. Volgens dit voorstel hoeven huisartsen hiervoor geen abortusvergunning aan te vragen. Abortusklinieken en ziekenhuizen hebben die wel. De indieners stellen voor dat huisartsen via een uitzonderingsbepaling in de wet gemachtigd kunnen worden voor het uitschrijven van de abortuspil. De beroepsgroep moet daarbij zorgen voor adequate scholing, voor samenwerking met relevante professionals en voor wettelijk vereiste rapportage. Voor de scholing heeft het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) al een scholingspakket samengesteld, aldus de indieners van het initiatiefwetsvoorstel. Ze verwachten geen verhoging van de administratieve werkdruk voor huisartsen, omdat ze geen vergunning hoeven aan te vragen én omdat het aantal behandelingen per huisarts niet groot zal zijn.

Het volledige wetsvoorstel is hier te lezen.

  1. Wat willen GroenLinks en PvdA bereiken met het wetsvoorstel?

Een laagdrempeliger toegang tot abortus voor de vrouw.

  1. Wat zijn de argumenten volgens GroenLinks en PvdA voor de abortuspil bij de huisarts?

  • De wachttijd bij een abortuskliniek is nu gemiddeld twee weken. GroenLinks en de PvdA verwachten dat een vrouw bij de huisarts sneller aan de beurt is;
  • Vrouwen kunnen dan bij hun eigen vertrouwde huisarts terecht. Dat bevordert de laagdrempeligheid.
  1. Wat zijn argumenten om de abortuspil NIET bij de huisarts te krijgen?

Laagdrempeligheid

  • Een laagdrempeliger toegang tot abortus vinden wij geen vooruitgang. Abortus is geen paracetamol. Het wetsvoorstel gaat uit van, en werkt toe naar een snelle beslissing door de vrouw. Gezien de mogelijke hevige gevolgen van een abortuspil pleit de VBOK voor meer zorgvuldigheid. Haastige spoed is zelden goed, zeker wanneer het om een dergelijke heftige ingreep gaat.
  • Abortus ís al toegankelijk voor de vrouw, zodat je niet kunt spreken over meer rechten voor de vrouw dankzij dit wetsvoorstel, hoewel het voorstel dit wel suggereert.

Daarnaast wordt een financiële bijdrage gevraagd, terwijl dit niet van toepassing is op het verstrekken van de abortuspil vanuit een abortuskliniek (subsidie VWS) of ziekenhuis (basisverzekering) Voor vrouwen in een kwetsbare financiële positie is er dus geen sprake van een lagere drempel.

Sneller aan de beurt

Tekort aan tijd is een groot probleem in hedendaagse huisartsenpraktijk. Zie  ook dit artikel.

Begeleiding van onbedoelde zwangerschap, behandeling met abortuspil en nazorg vragen veel tijd als dit zorgvuldig gebeurt. Het is de vraag of dit mogelijk is onder de hedendaagse tijdsdruk. Huisartsen geven zelf ook aan toe te willen naar minder patiënten.[1] De Landelijke Huisartsenvereniging (LHV) geeft aan meer tijd te willen voor patiënten.[2] Derde punt als tegenwerping is dat vanuit de abortusklinieken zelf recent nog het geluid klonk dat zij het werk prima aankonden.[3]

Vertrouwde huisarts

De huisarts zou van toegevoegde waarde kunnen zijn, juist ook vanuit het perspectief om de vrouw en haar ongeboren kind zorgvuldige te begeleiden.[4] De praktijk is echter weerbarstig. Twee punten:

  • In veel steden hebben patiënten al niet meer te maken met een vertrouwd gezicht is dat al lang niet meer het geval, gezien patiënten ook te maken kunnen krijgen met een andere samenwerkende/ dienstdoende huisarts, ofwel praktijkondersteuner. Uit een onderzoek van Nivel blijkt dat al in 2011 mensen bij de eerstelijnszorg steeds vaker met verschillende gezichten te maken krijgen.[5]
  • Daarnaast blijkt uit onderzoek van de NTVG ( uit 2014 dat huisartsen de vijf op de zes onbedoeld zwangere vrouwen alleen een doorverwijzing gaf naar de abortuskliniek, en niet meer informatie verschafte over alternatieven.[6] De VBOK is tegen de huisarts als verkapte brievenbus.

De huisarts zou dus inderdaad een rol kunnen spelen in de counseling van onbedoeld zwangere vrouwen, hen te informeren over abortus en alternatieven. Omdat de counseling binnen een abortuskliniek te dicht op de behandeling zelf zit, ziet de VBOK liever dat de keuzegesprekken plaatsvinden bij gespecificeerde hulpverleningsorganisaties, zoals Siriz.

Begeleiding bij de huisarts vraagt extra inzet en deskundigheid. Ook het Nederlands genootschap voor abortusartsen (NGvA) is daarover kritisch. In haar ‘Richtlijn begeleiding van vrouwen die een zwangerschapsafbreking overwegen’ schrijft ze dat huisartsen vaak niet de juiste kennis hebben om een vrouw goed te begeleiden .[7] De NGvA geeft aan dat het een forse uitdaging zal zijn voor huisartsen om dezelfde kwaliteit te leveren bij o.a. termijnbepaling, bereikbaarheid en keuzemogelijkheden als abortusklinieken en ziekenhuizen.[8]

Vijf dagen bedenktijd

Voor een abortus geldt een beraadtermijn van vijf dagen, behalve als het gaat om een zogenaamde overtijdbehandeling (voor 9 weken) met bijvoorbeeld de abortuspil. De Raad van State drong bij het eerdere wetsvoorstel voor de abortuspil bij de huisarts van minister Schippers (2016) aan op het handhaven van deze beraadtermijn, ook bij de abortuspil via de huisarts.[9] GroenLinks en PvdA beroepen zich nu op de huisartsenvereniging LHV om het tegenovergestelde te beweren. Zij stellen dat het “uit medisch, psychologisch en sociaal oogpunt wenselijk is dat vrouwen die een overtijdbehandeling willen dit met een zo kort mogelijke vertraging kunnen doen.”[10] Dat is echt de omgekeerde wereld. Het is juist belangrijk om zorgvuldig een keuze te maken en niet aan te sturen op een snelle beslissing. Dat is precies waarvoor de beraadtermijn in het leven is geroepen. De VBOK ziet daarom graag dat de overtijdbehandeling onder de wet afbreking zwangerschap valt, zodat ook de beraadtermijn geldt. Dát is recht doen aan de complexe keuze waar de vrouw voor staat.

  1. Wat wil de VBOK bereiken met deze petitie?

Met de petitie wil de VBOK bereiken dat het wetsvoorstel onvoldoende steun krijgt in de Tweede Kamer om door te gaan. Volgens voorstanders van het wetsvoorstel zou een ‘progressieve meerderheid’ voor dit wetsvoorstel zijn. Zo blijkt uit onderzoek van EenVandaag dat 60% voor de abortuspil bij de huisarts zou zijn. De nadelen van de abortuspil zijn echter groot, zoals op deze pagina is te lezen. Vrouw en ongeboren kind krijgen niet de goede zorg die hen toekomt. Daarom verdient het voorstel geen steun. Teken daarom de petitie via de knop hieronder.

Teken de petitie nu

De VBOK pleit bovendien voor zorgvuldigheid voor het ongeboren kind. Het moet niet gemakkelijker worden om ongeboren leven te beëindigen; we moeten er juist goed voor zorgen en het koesteren. Daarom is het doel met deze petitie dat het wetvoorstel wordt afgeketst. De petitie moet zorgen voor een duidelijk signaal uit de samenleving: er zijn veel mensen zijn die een onbedoeld zwangere vrouw en haar ongeboren kindje een andere keuze gunnen dan de snelle keuze voor de abortuspil.

  1. Wat doet een huisarts nu voor een onbedoeld zwangere vrouw?

Als een vrouw onbedoeld zwanger is kan ze rechtstreeks naar een abortuskliniek toe. Ze kan er ook voor kiezen om eerst met haar huisarts te praten. De huisarts kan er met de vrouw over praten of ze een zorgvuldige keuze maakt. Hij kan ook aandacht vragen voor alternatieven, zoals adoptie of pleegzorg. Maar, zo’n gesprek is niet verplicht. De wettelijke verplichting voor een dergelijk gesprek ligt bij de arts die de abortushandeling uitvoert (Wet Afbreking Zwangerschap, artikel 5). Ook kan – zowel door de huisarts als de abortusarts – worden verwezen naar gespecialiseerde hulpverleningsorganisaties als Siriz waar dergelijke keuzegesprekken gevoerd kunnen worden.

  1. Tot wanneer mag de abortuspil worden gebruikt?

De abortuspil wordt nu in Nederland – in abortusklinieken en ziekenhuizen – verstrekt tot 6 weken 2 dagen zwangerschap, gerekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie.)[11] Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) heeft het standpunt ingenomen dat bij verstrekking van de abortuspil bij de huisarts de termijn beter op 45 dagen kan komen te liggen (document NHG Standpunt OTB 2016). De NHG waarschuwt er voor na deze 45 dagen het bloedverlies en pijn extra hevig kunnen zijn en de kans groter is dat er alsnog een zuigcurettage moet plaatsvinden.

  1. Is de abortuspil iets anders dan anticonceptie?

Ja, anticonceptie (zoals condoom, de pil of anticonceptiering) is gericht op het voorkomen van zwangerschap. Bij abortus is er sprake van een zwangerschap. Dus van nieuw menselijk leven. De abortuspil zorgt daarom niet alleen voor het afbreken van de zwangerschap, ook wordt er beginnend menselijk leven afgebroken.

  1. Wat zijn mogelijke bijwerkingen en gevolgen van de abortuspil?

De abortuspil leidt allereerst vaak tot vaginale bloedingen, die tot hevig en langdurig kunnen zijn.[12] Doorgaans houdt de bloeding een week tot twee weken aan. Bij ernstige bloedingen, is het noodzakelijk dat er direct contact wordt opgenomen met de huisarts of de abortuskliniek. De eerste dagen wordt aangeraden dat een vrouw niet alleen is, geen zorg hoeft te dragen voor kinderen en binnen het bereik van medische voorzieningen blijft. Eventuele bijwerkingen zijn misselijkheid (neigen tot) braken en diarree. Soms werkt de pil onvoldoende en zal er alsnog een instrumentele abortus d.m.v. zuigcurettage moeten plaatsvinden. Abortuskliniek “Het Vrelinghuis” wijst er zelfs op dat een abortuspil tot meer complicaties kan leiden dan een instrumentele abortus (curettage) waardoor “er strenge criteria zijn om hiervoor in aanmerking te komen.”[13] De Amerikaanse Food & Drug Administration (FDA) wijst er bovendien op dat sinds de introductie van mifepreston (de eerste pil dus) in de VS in 2000 er op 31 december 2017 tweeëntwintig sterfgevallen zijn geweest die in verband staan met het gebruik van mifepreston.

Een andere complicatie is psychosociaal van aard en is breder van toepassing op na een abortus, dus niet alleen bij een abortuspil. Deze zijn in vier groepen in te delen[14]:

  1. (Ernstige) psychiatrische problemen als depressie en PTSS (posttraumatische stressstoornis). Meer specifiek: angst voor afwijzing, boosheid, depressieve gevoelens, geïrriteerdheid, gevoelens van verlies, hopeloosheid, afname van de zelfwaardering, schaamte, schuld, spijt, twijfel en verdriet.
  2. Relationele- en seksuele problemen (onder blijvende gevolgen noemen zowel mannen als vrouwen na emotionele problemen – relatieproblemen op de tweede plaats[15]);
  3. Lichamelijke klachten, slaap- en concentratieproblemen, toegenomen alcoholgebruik en energiegebrek;
  4. Specifiek abortus gerelateerde problemen als fantaseren over het kind, fobische reacties op kinderen of zwangeren en ‘anniversary reactions’ (d.w.z. dat de vrouw haar emoties n.a.v. de abortus erg heftig ervaart rond de datum die de verjaardag van haar kind had kunnen worden).

Op de website van FIOM is ook een verhaal te lezen van een ervaringsdeskundige. Ook zij kreeg te maken met complicaties en doet hier haar verhaal.

Hoe vaak komen die bijwerkingen en gevolgen voor?
Bloedingen

De bijsluiter van de mifepreston geeft aan dat bloedingen “vaak” voorkomen.[16] De abortuskliniek “De Emmakliniek” uit Enschede wijst er op haar website op dat bij 15-18% van de vrouwen is er sprake van ruim tot ernstig bloedverlies.[17] Het bloedverlies kan enkele weken aanhouden. In sommige gevallen kan zelfs bloedtransfusie nodig zijn. Daarnaast zou er een relatie bestaan tussen het gebruik van een van de stoffen die deel uit maken van de abortuspil (misoprostol) en een verhoogd risico op hartinfarct en hersenbloeding bij vrouwen die roken, vrouwen boven de 35 en vrouwen met obesitas (zwaarlijvigheid).

Psychosociale gevolgen[18]

  • Vier op de tien vrouwen die een abortus achter de rug hebben, geven aan geen gevolgen te ondervinden van een abortus;
  • Eén op de drie vrouwen heeft tijdelijke emotionele klachten; bij één op de vijf vrouwen zijn deze blijvend;
  • Eén op acht de mannen en één op de zes vrouwen is achteraf niet tevreden over hun beslissing.

 

  1. Wat is het verschil tussen en overtijdbehandeling en een abortus?

In de medische en politieke wereld hebben ze het soms over een overtijdbehandeling. In principe is een overtijdbehandeling een ‘aardig’ woord voor abortus, omdat abortus te hard klinkt en ‘overtijd’ klinkt alsof er nog geen menselijk leven gevormd is. Dit woord wordt in principe tot 9 weken zwangerschap gebruikt.

 

Voetnoten:

[1] https://zorgnu.avrotros.nl/nieuws/detail/huisartsen-willen-minder-patienten-wachtkamers-overvol/

[2] https://www.lhv.nl/actueel/dossiers/meer-tijd-voor-de-patient

[3] www.nd.nl/nieuws/nederland/abortusklinieken-willen-geen-nieuwe-vestigingen.2913928.lynkx

[4] Zie bijvoorbeeld https://www.rd.nl/opinie/geef-huisarts-stem-bij-verzoek-om-abortus-1.1368530

[5] https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/Rapport-overzichtsstudie-eerste%20lijn.pdf

[6] https://www.ntvg.nl/artikelen/beslissen-over-een-ongewenste-zwangerschap

[7] https://www.nvog.nl/wp-content/uploads/2018/02/Begeleiding-van-vrouwen-die-een-zwangerschapsafbreking-overwegen-1.0-11-05-2012.pdf, pag. 163

[8] (https://www.ngva.net/public/announcements/

[9] https://www.raadvanstate.nl/adviezen/samenvattingen/tekst-samenvatting.html?id=441

[10] Pag. 4

[11] Zie bijvoorbeeld http://www.emmakliniek.nl/nl/de-abortus-behandeling/62.html en http://www.stimezo-zwolle.nl/abortuspil

[12] https://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h113293.pdf en https://www.apotheek.nl/medicijnen/mifepriston#wat-zijn-mogelijke-bijwerkingen

[13] http://www.vrelinghuis.nl/na-de-behandeling/complicaties/

[14] Van Kooten, M., van Berlo, W., & Vanwesenbeeck, I. (2003), Psychosociale gevolgen van abortus: Een overzicht van de literatuur. Delft: Eburon, pag. 69.

[15] Bakker, F., De Graaf, H., De Haas, S., Kedde, H., Kruijer, H. & Wijsen, C. (2009), Seksuele gezondheid in Nederland 2009, Rutgers Nisso Groep, pag. 56.

[16] https://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h113293.pdf

[17] http://www.emmakliniek.nl/nl/de-abortus-behandeling/62.html

[18] Bakker, F., De Graaf, H., De Haas, S., Kedde, H., Kruijer, H. & Wijsen, C. (2009), Seksuele gezondheid in Nederland 2009, Rutgers Nisso Groep, pag. 56 en 57. De hier genoemde cijfers en percentages zijn gebaseerd op een steekproef onder 203 mannen en 250 vrouwen. Onduidelijk is de termijn waarop het geleden is dat een abortus is uitgevoerd. Wel is er onderscheid tussen tijdelijke en blijvende gevolgen.