Achter de wolken…

Achter de wolken…

23 Jul 2018 | Redactie

‘Pap, bergen weg, bergen weg!’ Mijn tweejarige dochter kijkt naar buiten, met haar neusje platgedrukt tegen het raam van ons vakantiechalet in Oostenrijk. Het is een sombere zondag waarop de regen ons bijna laat verlangen naar de Nederlandse warmte. Niet alleen de zon is afwezig, de wolken hangen laag in het dal en schuiven als dikke watten over de bergen, zodat we niets zien van de majestueuze uitzichten van gisteren. Een uitgelezen kans om er, in afwisseling van een potje Kolonisten van Catan met het gezin, een boek bij te pakken.

Uit het stapeltje boeken dat is meegegaan, pak ik een boekje dat al lange tijd op mijn leeslijst staat: ‘Vrijere vruchtafdrijving?’ van dr. G.A. Lindeboom[1], één van de founding fathers van de VBOK. Hij schreef zijn ‘kritische beschouwing van een theologisch-ethisch pleidooi voor abortus-op-verzoek…’ in 1970, een jaar voordat hij zijn schouders zette onder de oprichting van de VBOK.

Lindeboom beschrijft hoe in de beginjaren zeventig (toen abortus dus nog niet was geliberaliseerd) het aantal abortusverzoeken steeg en hoe deze behandeld werden in zogeheten ‘abortusteams’. Die hadden als taak om vanuit een multidisciplinaire samenstelling de verzoeken te beoordelen en zorg te dragen voor de uitvoering (pag. 74). Zo’n commissie bestond uit één of meerdere gynaecologen, een psychiater, een maatschappelijk werker, eventueel aangevuld door andere specialisten als bijv. een psycholoog, internist of cardioloog. Ook probeerde men de huisarts erbij te betrekken. Deze commissies vatten hun taak serieus op en besteedden aan een verzoek wel acht tot tien uur. Alleen het bestaan van de commissies veroorzaakte al een sneeuwbaleffect, meldt De Telegraaf op 24 januari 1970. Lindeboom vraagt zich dan ook af hoe lang de commissies op deze tijdrovende manier hun werk zouden kunnen voortzetten. Hij wijst erop dat in de praktijk de beoordeling van psychosociale indicaties afhankelijk waren van het behoudende of progressieve standpunt van de psychiater.

Bijna vijftig jaar later kunnen we het ons niet eens voorstellen: ruim tachtig cases met abortusverzoeken per dag die in Nederland behandeld zouden worden… Toch is het een mooie gedachte wanneer elke vraag naar een zwangerschapsafbreking zo zorgvuldig zou worden afgewogen. Ik hoor te vaak van vrouwen die te snel of onder druk hebben ‘gekozen’ voor afbreking. Niet alleen van een zwangerschap, ook van moederschap en ongeboren leven. Achteraf gezien hadden ze graag meer steun gekregen uit hun directe omgeving voor het uitdragen van de zwangerschap of meer willen horen over andere oplossingen dan abortus.

De wolken hangen laag over je leven bij een onbedoelde zwangerschap of wanneer er sprake is van een ernstige medische indicatie. Hoe waardevol is het om ondersteund te worden door een maatschappelijk werker en/of de huisarts die breder kijken dan de vraag naar abortus? Ook een maatschappelijk werker kan de zon niet direct laten schijnen. Maar als je even wacht, kun je het toch lichter zien worden, zie je door de wolken heen weer vergezichten opdoemen, al zijn ze aanvankelijk nog wat vaag.

Op de avond van die druilerige dag in Tirol lees ik verder in een boek van de vorige paus, Joseph Ratzinger (Benedictus XVI). In het gedeelte waar ik was gebleven, ging het toevallig ook over abortus. Nog voordat hij paus werd, schreef hij – als bisschop van een zeer conservatieve kerk die abortus in alle gevallen afkeurt – dat ook het ongeboren leven als mens behandeld moet worden. Wanneer dat principe wordt prijsgegeven, aldus Ratzinger, (…) geven we werkelijk de basis van de mensenrechten prijs. En verderop over vrouwen die onder druk dreigen te kiezen voor abortus: ‘Natuurlijk moet de samenleving helpen, zodat andere oplossingsmogelijkheden ter beschikking staan en de druk op de aanstaande moeder verlicht. En dat er opnieuw een nieuwe liefde voor kinderen ontwaakt.’[2]

In een vakantie mag je dromen, toch? Voordat ik terugkeer naar de realiteit van de praktijk rond onbedoelde zwangerschap en abortus, droom ik nog even van multidisciplinaire teams die elk vraag naar abortus zorgvuldig in overweging nemen. Waarbij ook andere oplossingen dan abortus én de positie van het ongeboren kind nadrukkelijk worden meegewogen. Uit zorg, respect en liefde voor de vrouw en haar ongeboren kind.

Ik denk dat morgen de zon weer gaat schijnen.

Arthur Alderliesten

 

[1] G.A. Lindeboom (1970). Vrijere vruchtafdrijving? Kritische beschouwing van een theologisch-ethisch pleidooi voor abortus-op-verzoek, tevens inleiding tot het vraagstuk van de liberalisering de zwangerschapsafbreking in Nederland. Amsterdam: Uitgeverij Buijten & Schipperheijn

[2] Joseph Ratzinger (2016). Salt der Erde (1996) in: Gesammelte Schriften: Im Gespräch mit der Zeit. Freiburg im Breisgau: Uitgeverij Herder GmbH, pag. 392